ผศ.ดร.ธนากร โอสถจันทร์ ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กำลังดำเนินโครงการพัฒนาจมูกอิเล็กทรอนิกส์ สำหรับตรวจสอบคุณภาพสุราจากกลิ่นที่แตกต่างกันในแต่ละยี่ห้อ ซึ่งมีผลต่อความพึงพอใจของผู้บริโภคแตกต่างกัน โดยเลือกศึกษาผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มแอลกอฮอล์รวม 7-8 ยี่ห้อ รวมทั้งไวน์และสาโท

นอกจากจมูกอิเล็กทรอนิกส์ดมกลิ่นสุราแล้ว ยังออกแบบจมูกอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อค้นหาสารให้กลิ่นชนิดใหม่สำหรับผลิตน้ำยาระงับกลิ่นกาย ซึ่งเป็นโจทย์ที่ได้รับจากอุตสาหกรรม เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีเทคโนโลยีตรวจวัดคุณภาพกลิ่นที่ดีพอ ทำให้การพัฒนากลิ่นใหม่ๆ ออกสู่ตลาดหยุดชะงัก ส่วนการผลิตน้ำยาระงับกลิ่นกายออกสู่ตลาด ทำได้เพียงเลือกใช้เฉพาะสารที่ตรวจสอบคุณภาพมาก่อนแล้วเท่านั้น ผศ.ดร.ธนากร กล่าว

สำหรับประโยชน์อื่นๆ ของจมูกอิเล็กทรอนิกส์ สามารถประยุกต์ใช้กับการตรวจสอบกลิ่นในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี เพื่อควบคุมน้ำมันที่ผสมแอลกอฮอล์ เช่น แก๊สโซฮอล์ เพื่อยืนยันคุณภาพได้อีกด้วย

ทั้งนี้ จมูกอิเล็กทรอนิกส์เป็นระบบตรวจสอบกลิ่น เพื่อจำแนกคุณภาพสินค้าที่ให้กลิ่น เช่น กาแฟ แอลกอฮอล์ และน้ำหอม มีความแม่นยำและน่าเชื่อถือว่า การใช้คนดมแยกกลิ่น ซึ่งเป็นวิธีที่ภาคอุตสาหกรรมนิยมใช้ปัจจุบัน นอกจากนี้จมูกอิเล็กทรอนิกส์ยังสามารถกลิ่นในระดับโมเลกุลและนาโนเมตร แต่การพัฒนาอุปกรณ์ลักษณะดังกล่าว จำเป็นต้องมีความเข้าใจลักษณะของสารให้กลิ่น และปฏิกิริยาของสารกับสิ่งที่ต้องการตรวจสอบ

วิธีหนึ่งที่ช่วยให้นักวิจัยสามารถจำแนกคุณภาพกลิ่น คือ การใช้แสงซินโครตรอน ซึ่งมีความเข้มสูงในการวัดโมเลกุลของสาร เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงรูปร่างอะตอมของบริเวณพื้นผิว คุณสมบัติการนำไฟฟ้า รวมถึงคุณสมบัติทางแสงที่เปลี่ยนแปลง ข้อมูลดังกล่าวนำมายืนยันคุณภาพของกลิ่นได้อย่างแม่นยำ โดยใช้ระยะเวลาสั้นในการประมวลผล

ผมกำลังศึกษาสารอินทรีย์ชนิดหนึ่ง โดยใช้ระบบลำเลียงแสงซินโครตรอนของห้องปฏิบัติการแสงสยาม จ.นครราชสีมา ส่องดูโครงสร้างโมเลกุลของสารดังกล่าว เพื่อให้ทราบถึงคุณลักษณะของสาร และเข้าใจการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น นำไปสู่การพัฒนาจมูกอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้งานได้หลากหลายมากขึ้น ผศ.ดร.ธนากร กล่าว