องค์กรภาคประชาชน ประกอบด้วย มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ เครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ประเทศไทย องค์กรพัฒนาเอกชนด้านเอดส์ เครือข่ายผู้ป่วยมะเร็ง และมูลนิธิเพื่อผู้บริโภค ได้ร่วมกันแถลงข่าวประณามกระทรวงพาณิชย์ และกรมทรัพย์สินทางปัญญา กรณีการนำข้อร้องเรียนของ บริษัท ซาโนฟี่-อเวนตีส (ประเทศไทย) จำกัด ส่งให้คณะกรรมการกฤษฏีกาตีความ ในประเด็นที่มีการตั้งข้อสังเกตกระบวนการทำซีแอลยาโดซีแทคเซลของบริษัทว่า แม้จะมีการประกาศซีแอลยานี้ไปแล้ว แต่ถือว่ายังไม่มีผลบังคับใช้ได้ เนื่องจากยังไม่มีการออกคำสั่งจากอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา อีกทั้งการนำเข้ายาสามัญของทางองค์การเภสัชกรรม (อภ.) อาจผิดกฎหมายเพราะยังไม่มีการขออนุญาตจากเจ้าของสิทธิบัตรยา

นายนิมิตร์ เทียนอุดม ผู้อำนวยการมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ กล่าวว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเห็นได้ว่า ทางบริษัทยาพยายามตีความกฎหมายเข้าข้างตนเองมาโดยตลอด โดยเฉพาะกรณีที่ชี้ว่าการประกาศซีแอลยังไม่สมบูรณ์ เนื่องจากอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญายังไม่ได้ออกคำสั่ง ทั้งที่การทำซีแอลถือเป็นกฎหมายสาธารณะที่รัฐสามารถบังคับใช้ได้ และเราได้ทำอย่างถูกต้องตามกฎหมายทั้งไทยและต่างประเทศ แต่การที่กระทรวงพาณิชย์และกรมทรัพย์สินทางปัญญารับลูกบริษัทยา โดยส่งเรื่องให้กฤษฎีกาตีความตามที่บริษัทยาเสนอ เท่ากับเป็นการตบหน้าตัวเอง เพราะเป็นหน่วยงานถือ พรบ.สิทธิบัตร พ.ศ.2522 มากว่า 30 ปี แต่ไม่สามารถตีความเองได้ ทั้งที่ถูกต้องแล้วกรมทรัพย์สินทางปัญญาควรทำหนังสือตอบกลับบริษัทยาว่า สิ่งที่บริษัทยานำเสนอนั้นเป็นความเข้าใจผิดและไม่ถูกต้อง

นายนิมิตร์ กล่าวว่า เราขอประณามกรมทรัพย์สินทางปัญญาและกระทรวงพาณิชย์ว่า เป็นการกระทำที่ไม่รักษาผลประโยชน์ประชาชน เพราะการส่งเรื่องความถือเป็นการเข้าข้างบริษัทยา โดยมีการดำเนินการอย่างเร่งด่วน เนื่องจากบริษัทยาส่งหนังสือร้องเรียนมายังกระทรวงพาณิชย์ เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2551 หลังจากนั้นเพียง 10 วัน คือในวันที่ 20 มิถุนายน 2551 กระทรวงพาณิชย์ได้ส่งเรื่องต่อคณะกรรมการกฤษฎีกาเพื่อตีความโดยเร็ว ทั้งที่ก่อนหน้านี้ในกรณีที่ภาคประชาชนร้องเรียนปัญหาการขึ้นทะบียนยาบางรายการของบริษัทยาที่มีการปรับสูตรเพียงเล็กน้อย เพื่อขยายอายุสิทธิบัตรยานั้น ปรากฏว่า กรมทรัพย์ทางปัญญาใช้เวลาพิจารณานานถึง 5 ปี เพื่อถ่วงเวลาว่าบริษัทยาทำถูกแล้ว ขณะที่เรื่องที่ถูกนำเสนอโดยบริษัทยากลับใช้เวลาเพียง 10 วัน การกระทำนี้แสดงให้เห็นว่า แทนที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาซึ่งเป็นหน่วยงานรัฐจะปกป้องผลประโยชน์ประชาชน แต่กลับเข้าข้างบริษัทยาแทน

“ข้อร้องเรียนนี้ทำให้ อภ.ไม่สามารถกระจายยาให้กับผู้ป่วยเข้าถึงได้ กฤษฎีต้องใช้เวลาพิจารณาตีความประมาณ 2 เดือน ทำให้ผู้ป่วยไม่ได้รับยาระหว่างนี้ และหากมีใครเป็นอะไรไปจะต้องมีผู้รับผิดชอบ เราไม่รู้ว่ากรมทรัพย์สินทางปัญญาเห็นชีวิตผู้ป่วยเป็นอะไร อย่างไรก็ตามเราจะรวบรวมข้อมูลการซีแอลของนักวิชาการทั้งในและต่างประเทศที่ชี้ชัดว่า การทำซีแอลของไทยถูกต้องขั้นตอน ให้กับกฤษฎีกาเพื่อประกอบการพิจารณาต่อไป” ผู้อำนวยการมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ กล่าว

ด้าน นส.สุภัทรา นาคะผิว ประธานคณะกรรมการองค์กรพัฒนาเอกชนด้านเอดส์ กล่าวว่า สิ่งที่เกิดขึ้นถือเป็นการไม่เคารพกฎกติกาในระดับสากล ในเรื่องการประกาศซีแอล และไม่คำนึงถึงชีวิตของประชาชน นึกถึงแต่ผลประโยชน์ของตนเอง ทั้งที่ซีแอลไม่ใช่เป็นการทำเชิงพาณิชย์ แต่เป็นการทำเพื่อช่วยชีวิตคน ทั้งนี้หากบริษัทยาเห็นว่าการทำซีแอลไม่ถูกต้องตามกฎหมาย พวกเราของท้าให้บริษัทยาไปฟ้องร้องต่อศาลปกครองให้เพิกถอนคำสั่งการประกาศซีแอลได้ แต่ไม่ควรใช้วิธีล็อบบี้ เล่นนอกกติกา เพราะการฟ้องศาลปกครองถือเป็นที่สิ้นสุด และเป็นบรรทัดฐานในการดำเนินการต่อไป

นส.สุภัทรา กล่าวต่อว่า ขณะนี้กระทรวงพาณิชย์เองก็ไม่ได้ทำหน้าที่ตัวเอง เพราะแทนที่จะให้บริษัทยาใช้กระบวนการทางศาล แต่กลับส่งเรื่องให้กฤษฎีกาตี่ความแทน ถือเป็นเรื่องไม่ถูกต้อง ทั้งนี้เครือข่ายภาคประชาชนขอยืนยันว่า การทำซีแอลนี้เป็นเครื่องมือให้ผู้ป่วยเข้าถึงยาจำเป็น และที่ผ่านมารัฐบาลไม่ได้ประกาศซีแอลยาพร่ำเพรือเพื่อค้ากำไร ดังนั้นภาคประชาชนจะสนับสนุนให้รัฐทำซีแอลในยาจำเป็นอื่นๆ ต่อไป

ขณะที่ นส.สารี อ๋องสมหวัง ผู้จัดการมูลนิธิเพื่อผู้บริโภค กล่าวว่า ขณะนี้เราอยู่ระหว่างการรวบรวบข้อมูลเพื่อฟ้อง นายไชยา สะสมทรัพย์ รมว.พาณิชย์ และกระทรวงพาณิชย์ ต่อศาลปกครองกรณีที่ทางคณะกรรมการแข่งขันทางการค้า สรุปว่า การที่บริษัทแอบบอต... ถอนการขึ้นทะเบียนยาและอาหารเสริม 7 รายการ หลังจากที่ไทยได้มีการประกาศซีแอลไม่ถือว่าผิด เนื่องจากยาและอาหารเสริมดังกล่าวยังไม่เคยมีการนำเข้ามาจำหน่ายในไทย ทั้งที่ข้อเท็จจริง การนำเข้ามาขายในไทยได้นั้นต้องผ่านการขึ้นทะเบียนจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ก่อน ถือเป็นผลสรุปที่ไม่ถูกต้อง ดังนั้นไม่เกินสัปดาห์หน้า เราจะยื่นเรื่องต่อศาลปกครองแน่นอน