การปลูกฝังให้เยาวชนมีจิตสาธารณะ อยากช่วยเหลือสังคม จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเริ่มให้มีสำนึกจิตอาสาเป็นจุดเริ่มต้นก่อน เพราะปัจจุบันผู้ใหญ่มักจะส่งเสริมให้เยาวชนอยู่ในระบบการแข่งขัน สนใจแต่เป้าหมายสูงสุดของชีวิต จนหลงลืมมองสังคมรอบข้าง ทำให้ความสนใจที่จะช่วยเหลือผู้อื่นลดน้อยลง

ดังนั้นเพื่อให้เยาวชนคนรุ่นใหม่มีจิตสำนึกเรื่องจิตอาสามากขึ้น ทางเครือข่ายเยาวชนเพื่อการพัฒนา จึงได้ริเริ่มโครงการเยาวชนไทยใจอาสาขึ้น ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากแผนสนับสนุนโครงการเปิดรับทั่วไปและนวัตกรรม (สำนัก 6) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยเชิญชวนโรงเรียนส่งนักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมทั้งหมด 50 โรงเรียน เริ่มต้นในเขตภาคใต้ก่อน

กิจกรรมของโครงการเยาวชนไทยใจอาสา ภาคใต้ ดำเนินมาตั้งแต่ภาคเรียนที่ 2 ในปีการศึกษา 2550 โดยมีการอบรมระดับแกนนำ เตรียมความพร้อมให้กับเยาวชนที่สนใจอยากจะช่วยเหลือสังคม เพื่อนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้จากการอบรม ไปชักชวนให้เพื่อนๆ ที่อยู่ในโรงเรียนของตัวเองร่วมทำกิจกรรมด้วย

สำหรับโครงการเยาวชนไทยใจอาสา เป็นโครงการที่มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาศักยภาพเยาวชนแกนนำที่มีจิตสำนึกอาสาอยู่แล้ว โดยมีการฝึกทักษะเป็นแกนนำในการทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนๆ ที่โรงเรียน นอกจากนี้ยังเป็นการส่งเสริมให้เยาวชนทำความดีเพื่อถวายในหลวงในโอกาสที่มีพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษาด้วย

วิธีการดำเนินโครงการ ทางเครือข่ายเยาวชนเพื่อการพัฒนาจะเข้าไปพูดคุยกับโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาทั่วภาคใต้ เพื่อขออนุญาตผู้บริหารโรงเรียน และชักชวนน้องๆ ที่มีจิตใจดี อยากช่วยเหลือสังคมให้เข้าร่วมโครงการ ในที่สุดก็ได้น้องๆ กว่าหนึ่งร้อยคน จากทั้งหมด 50 โรงเรียนเข้าร่วม

ในปัจจุบันเด็กถูกผลักเข้าไปอยู่ในระบบการแข่งขันมากขึ้น มุ่งเรียนรู้ด้านวิชาการอย่างเดียว โครงการนี้จึงอยากจะจุดประกายให้เขาได้ทำกิจกรรมอย่างที่อยากทำ สร้างโอกาสความเท่าเทียมให้เกิดขึ้นในสังคม

โครงการเยาวชนไทยใจอาสาจึงทำหน้าที่เป็นเพียงผู้จุดประกาย ส่วนโรงเรียนและครูคือผู้ที่สานต่อและสนับสนุน เพราะตราบใดถ้าครูไม่ให้การส่งเสริม ต่อให้มีกิจกรรมจิตอาสานับร้อยพันโครงการ ก็ยากจะประสบความสำเร็จ

อาจารย์ณรงค์ อิ๋วบำรุง ผอ.โรงเรียนตะกั่วป่าคีรีเขต อ.ตะกั่วป่า จ.พังงา หนึ่งในโรงเรียนที่สนับสนุนให้นักเรียนเข้าร่วมโครงการเยาวชนไทยใจอาสา ภาคใต้ กล่าวว่า โครงการนี้มีประโยชน์สำหรับเด็กอย่างยิ่ง และสอดคล้องกับนโยบายหลักของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กระทรวงศึกษาธิการ ที่มุ่งเน้นให้ทุกโรงเรียนจัดการเรียนการสอน แบบคุณธรรมนำวิชาการ ซึ่งการปลุกสำนึกจิตอาสาก็เป็นแนวทางหนึ่ง ในการสร้างคุณธรรมให้กับเด็กๆ

เราสนับสนุนเต็มที่ครับ ได้เห็นเด็กทำงานแล้วภูมิใจ แม้ว่าจะเป็นการกระทำในสิ่งเล็กๆ เช่นเวลาเดินผ่านหน้าร้านมินิมาร์ท เห็นขยะตกอยู่นอกถังขยะ เขาก็เก็บทิ้ง การกระทำแบบนี้ เราต้องส่งเสริมให้เด็กทำกันเยอะๆ อาจารย์ณรงค์กล่าว

ผอ.โรงเรียนตะกั่วป่าคีรีเขต ยังบอกด้วยว่า การศึกษาในยุคปัจจุบัน ถ้านักเรียนโหมเรียนหนัก เน้นวิชาการเพียงอย่างเดียว อาจจะไม่รอด การที่เด็กทำกิจกรรมระหว่างเรียนจะช่วยให้พวกเราได้เรียนรู้ในมิติทางสังคมมากขึ้น เมื่อพวกเขาโตเป็นผู้ใหญ่ จะได้มีภูมิคุ้มกัน สามารถออกแบบชีวิตให้กับตัวเองได้

ความคิดเห็นของอาจารย์ณรงค์ สอดคล้องกับ อาจารย์เฉลียว อินทร์แป้น อาจารย์โรงเรียนควนขนุน อ.ควนขนุน จ.พัทลุง ที่สนับสนุนให้ลูกศิษย์ทำกิจกรรมระหว่างเรียน

อาจารย์เฉลียวบอกว่า จากประสบการณ์ที่คลุกคลีอยู่กับนักเรียนมานาน จะสังเกตเห็นว่าสำนึกจิตอาสาในตัวเยาวชนลดลง สาเหตุอาจจะเป็นเพราะโลกสมัยใหม่มีสิ่งเร้าความสนใจของเด็กมากกว่าอดีต มีสิ่งที่ทำให้เด็กสนุกสนานเพลิดเพลินมากกว่า อีกส่วนหนึ่งน่าจะมาจากผู้ปกครองส่วนใหญ่ที่ต้องการให้ลูกเรียนมากกว่าทำกิจกรรม ด้วยความคิดที่ว่าถ้าไม่เน้นหนักด้านวิชาการ ก็ไม่สามารถสอบเข้าโรงเรียนดังๆ ได้

ผู้ปกครองควรจะปรับความคิดตัวเองเสียใหม่ เพราะความจริงแล้ว การทำกิจกรรมระหว่างเรียนจะทำให้เด็กเกิดทักษะชีวิต ได้เพื่อน ได้เรียนรู้สังคม อาจารย์เฉลียว แนะนำและว่า การเรียนกับกิจกรรมต้องไปด้วยกัน อย่างน้อยต้องมีสัดส่วน 50:50

ความเอาใจใส่ของคุณครูในการส่งเสริมให้ลูกศิษย์ได้มีโอกาสทำกิจกรรมเพื่อสังคม ทำให้น้องๆ หลายโรงเรียนในภาคใต้ที่เข้าร่วมโครงการเยาวชนไทยใจอาสา ภาคใต้ โดยได้รับการสนับสนุนจาก สสส. สำนัก 6 ตั้งใจทำงานอย่างเต็มที่ ขณะเดียวกันก็ไม่ทิ้งการเรียนด้วย

เยาวชนแกนนำที่ผ่านการอบรมแล้ว ได้กลับไปยังโรงเรียนของตัวเอง และได้ริเริ่มโครงการ เพื่อสร้างประโยชน์ให้กับสังคมหลายโครงการ อย่างเช่นน้องๆ จากโรงเรียนละงูพิทยาคม อ.ละงู จ.สตูล ได้ชักชวนเพื่อนประมาณ 50 คน ก่อตั้งกลุ่ม รักษ์ละงู ขึ้นมา โดยมี ตั้ม, เน และ ตรี เป็นแกนนำ

น้องตั้ม หรือ สุทธิพงษ์ หมาดหวา อายุ 17 ปี นักเรียนชั้น ม.4 โรงเรียนละงูพิทยาคม แกนนำคนหนึ่งของกลุ่มรักษ์ละงู เล่าว่า สำนึกจิตอาสาในตัวเขา เริ่มต้นจากการได้พบเห็นสิ่งที่อยู่ใกล้ตัว จึงอยากจะเข้าไปแก้ไข โดยสังเกตเห็นป่าชายเลนในเขตอำเภอละงู ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นป่าชายเลนผืนใหญ่เป็นอันดับ 2 ของประเทศ กำลังถูกบุกรุก จนเสื่อมโทรม จึงคิดที่จะปลูกป่าขึ้นมาทดแทน

น้องตั้มเล่าถึงการชวนเพื่อนๆ มาร่วมทำกิจกรรมว่า ทำตั้งแต่ติดป้ายประกาศเชิญชวน ขอครูขึ้นพูดหน้าเสาธง จนกระทั่งได้สมาชิกมาจำนวนหนึ่ง จากนั้นเราก็ไปติดต่อศูนย์อนุรักษ์ป่าชายเลน เพื่อขอความรู้ ทำให้เราได้ข้อมูลหลายอย่างที่เป็นประโยชน์ต่อตัวเรา และชุมชน

ป่าชายเลนอันเป็นพื้นที่เป้าหมายของกลุ่มรักษ์ละงู คือป่าชายเลนใกล้ๆ ท่าเรือปากบารา อ.ละงู จ.สตูล นั่นเอง โดยไปปลูกป่ากันเมื่อวันที่ 19 มี.ค. 2551 มีเพื่อนๆ พี่ๆ น้องๆ ไปกันประมาณ 50 คน ใช้เวลาปลูกครึ่งวันก็เสร็จ นอกจากนี้กลุ่มรักษ์ละงูยังจะทำกิจกรรมระหว่างเรียนต่อไป โดยทำเป็นโครงการต่อเนื่อง ขยายพื้นที่ปลูกเพิ่มอีก

ขณะที่น้องๆ จากละงูพิทยาคม เลือกปลูกป่า น้องอีกกลุ่มจากโรงเรียนตะกั่วป่าคีรีเขต อ.ตะกั่วป่า จ.พังงา ได้รวบรวมเพื่อนๆ อีกกว่า 20 คน ไปเล่านิทานให้กับเด็กพิเศษ ของศูนย์การศึกษาพิเศษ จ.พังงา

กลุ่มนี้ เรียกตัวเองว่า กลุ่มพิงกัน ประกอบด้วย อร, ปัทม์, นิ, แอ๊, แนน และ ป๊อป โครงการที่พวกเขาทำชื่อโครงการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เพื่อน้อง

ก่อนที่จะมาเป็นโครงการนี้ น้องๆ ทั้ง 6 คน ได้เข้าอบรมแกนนำพร้อมๆ กับเพื่อนจากโรงเรียนอื่นๆ รวมทั้งจากละงูพิทยาคมด้วย เมื่อกลับมาถึงโรงเรียน ก็ได้สำรวจตามชุมชนต่างๆ จนพบว่า โรงเรียนอยู่ใกล้ศูนย์การศึกษาพิเศษ ประจำ จ.พังงา จึงสรุปร่วมกันว่าจะเข้าไปอ่านนิทานให้น้องๆ ที่เป็นเด็กพิเศษภายในศูนย์ฟัง

นี่คือตัวอย่างบางส่วนของน้องแกนนำที่มีจิตอาสาเหล่านี้

หน้า 28