โลกร้อน ปัญหาใกล้ตัวที่มองเห็นและสัมผัสได้ ความเปลี่ยนแปลงอย่างแรกที่ทุกคนรับรู้ได้คืออากาศที่ร้อนขึ้นจนแทบไม่อยากออกนอกร่มชายคา

เมื่อเป็นอย่างนี้แล้ว นางเงือกริมหาดสมิหลา ที่สงขลา จะนั่งรับลมชมทะเลต่อไปได้อีกนานแค่ไหน

น้องแป๊ก น.ส.มนัญญา ลิกมลสวัสดิ์ ชั้นม.6 โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย จ.สงขลา นักเรียนทุนโครงการพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (พสวท.) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ตั้งคำถามนี้ขึ้นในใจ

น้อยคนนักจะคิดถึงปัญหานี้ อาจเพราะเห็นว่าเป็นเรื่องไกลตัว หรือไม่น่าจะเกิดขึ้นได้ แต่สำหรับ แป๊ก ในฐานะคนท้องถิ่น และเป็นนักเรียนสายวิทยาศาสตร์ที่เรียนรู้มาว่าทั้งโลกร้อนและระดับน้ำทะเลกับผืนดินที่หดหายไปนั้นมันเกี่ยวข้องกันอย่างไร ทำให้แป๊กคิดทำโครงงานวิทยาศาสตร์ชื่อว่า การศึกษาการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ และการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเล กรณีศึกษาบริเวณพื้นที่ตำบลบ่อยาง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา

ตำบลบ่อยางที่แป๊กใช้ศึกษาครั้งนี้ เป็นชุมชนเมือง เป็นศูนย์กลางของหน่วยงานต่างๆ ของจังหวัด เป็นที่ตั้งของหน่วยงานราชการต่างๆ ศาลากลางจังหวัด ศาลจังหวัด ที่ว่าการอำเภอ สถานีรถไฟ รวมถึงหาดสมิหลา-ชลาทัศน์ ซึ่งเป็นที่ตั้งของรูปปั้นนางเงือกอันมีชื่อเสียงด้วย และปัจจุบันเริ่มมีเค้าว่าชายฝั่งทะเลดังกล่าวดูไม่เหมือนเมื่อหลายปีก่อนอีกแล้ว

ก่อนจะศึกษาเรื่องนี้ แป๊กต้องค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับผลกระทบของสภาพดินฟ้าอากาศจากงานวิจัยวิชาการต่างๆ และพบว่า เพียงแค่ระดับน้ำสูงขึ้นอีก 1 เมตรก็จะท่วมหมู่เกาะที่ตั้งอยู่บนพื้นที่ลุ่ม อย่างเช่น เกาะตูวาลูในมหาสมุทรแปซิฟิก และพื้นที่อันกว้างใหญ่ไพศาลของบังกลาเทศ หรือของรัฐฟลอริดา และอาจจะท่วมเมืองต่างๆ ตั้งแต่นิวยอร์กถึงกรุงบูเอโนสไอเรสด้วย

การคำนวณหาระดับน้ำที่เพิ่มขึ้นในมหาสมุทร ไม่ได้เป็นการหาหน ทางที่จะหยุดการเพิ่มปริมาณน้ำในมหาสมุทรได้ ยังต้องพิจารณาผลกระทบอื่นๆ ด้วย

ปัจจุบันเราใช้เครื่องมือหลายอย่างผสมผสานกันในการพิจารณาถึงสาเหตุการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำในมหาสมุทร เช่น การวัดระดับความสูงด้วยระบบดาวเทียม ตัวอย่างคือดาวเทียม TOPEX/Poseidon ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างสหรัฐอเมริกาและฝรั่งเศส ดาวเทียมเหล่านี้มีความเที่ยงตรงในการวัดความสูงของระดับน้ำในมหาสมุทร ซึ่งเป็นวิธีการแรกเริ่มของการวัดระดับน้ำในมหาสมุทร รวมถึงการวัดความเปลี่ยนแปลงความสูงของระดับน้ำ

ระบบถัดมาเป็นระบบที่ใช้กันแพร่หลาย คือระบบ Array ใช้วัดอุณหภูมิใต้น้ำที่มีความลึก 2 กิโลเมตร วัดระดับความเค็มของน้ำ และวัดปริมาณน้ำแข็งที่มีในมหาสมุทรทั่วโลก ซึ่งจะทราบถึงการเปลี่ยนแปลงของน้ำในมหาสมุทร หากจะคำนวณว่าระดับน้ำจะสูงขึ้นในสถานที่หนึ่งๆ เช่น หมู่เกาะทะเลใต้มหาสมุทรแปซิฟิก เราจะต้องทราบว่าระดับความเค็มของน้ำที่หมู่เกาะดังกล่าวมีเท่าใด และจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร รวมทั้งเป็นการคาดคะเนว่าองค์ประกอบที่ส่งผลกระทบต่อระดับน้ำในมหาสมุทรจะเป็นไปในทางใดด้วย

วิธีการศึกษาของแป๊ก ใช้วิธีรวบรวมข้อมูลด้านการศึกษาการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ และการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเล อุตุนิยมวิทยา ในปีพ.ศ.2494-2549 จากศูนย์อุตุนิยมวิทยาภาคใต้ฝั่งตะวันออก จังหวัดสงขลา และข้อมูลการวัดระดับน้ำทะเล บริเวณสถานีวัดระดับน้ำทะเลจังหวัดสงขลา ปีพ.ศ.2529-2547 จากกรมอุทก ศาสตร์ กองทัพเรือ กับข้อมูลภาพถ่าย ทางอากาศ บริเวณตำบลบ่อยาง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา ปี พ.ศ.2509, 2517, 2532, 2538, 2544 และ 2545 จากกรมแผนที่ทหาร กระทรวงกลาโหม

จากนั้นนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ทางสถิติ เพื่อหาแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ และแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเล ได้ผลการศึกษาคือ อุณหภูมิเฉลี่ยตั้งแต่ปีพ.ศ.2494-2549 ระยะเวลา 55 ปี อุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดมีการ เปลี่ยนแปลงเพิ่ม 0.9 องศาเซลเซียส และค่าความสูงของระดับน้ำทะเลเฉลี่ย ปีพ.ศ. 2529 และปีพ.ศ. 2547 ระยะเวลา 19 ปี ค่าความสูงของระดับน้ำทะเลเฉลี่ย มีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มสูงขึ้นถึง 8.3 เซนติเมตร ระดับนี้ถือว่าไม่น้อยเลย ทีเดียว

จากนั้นนำผลการศึกษาที่ได้มาวิเคราะห์โดยเทคนิคระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) โปรแกรม ArcGIS 9.2 เพื่อจำลองภาพสามมิติการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ชายฝั่งทะเล บริเวณตำบลบ่อยาง ในปีพ.ศ.2529 และพ.ศ.2547 พบว่าพื้นที่ชายฝั่งในปัจจุบัน (พ.ศ.2551) ลดลงอย่างเห็นได้ชัด สาเหตุมาจากระดับน้ำที่เพิ่มขึ้น น้ำจึงเข้ามากินพื้นที่บริเวณชาย ฝั่ง เมื่อแนวโน้มของน้ำที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จึงมีโอกาสที่พื้นที่บริเวณชาย ฝั่งที่เหลือน้อยอยู่แล้วจะยิ่งลดน้อยลงไปด้วย

งานวิจัยชิ้นนี้ทำให้เห็นว่า การช่วยกันรักษาสิ่งแวดล้อมเพื่อไม่ให้เกิดเหตุการณ์กัดเซาะชายฝั่งของน้ำทะเล ด้วยความร่วมใจของทุกคนจะช่วยรักษาจุดๆ หนึ่งบนแผนที่โลก ซึ่งเป็นจุดที่เราอาศัยอยู่ ไม่ให้ถูกน้ำทะเลกลืนหายไปในเวลาอันรวดเร็วด้วยเช่นกัน

ปัจจุบัน แป๊กรับทุนพสวท. เข้าศึกษาต่อคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และมีความฝันอยากเป็นนักดาราศาสตร์ที่นำความรู้ความสามารถมาช่วยประเทศชาติได้เต็มที่

หน้า 24