โดย สายสะพาย

หลายคนอาจมองเป็นเรื่องธรรมดา แต่การที่ปล่อยให้บรรดานักการเมืองใหญ่และผู้มีอิทธิพลหลบหนีการประกันตัวไม่ยอมมาฟังคำพิพากษาศาลฎีกาซ้ำซาก เป็นการเย้ยหยันกระบวนการยุติธรรมอย่างรุนแรง

ปกติกระบวนการยุติธรรมไทยนั้นถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักหน่วงรุนแรงอยู่แล้ว

ตั้งแต่กระบวนการยุติธรรมชั้นต้นอย่างตำรวจหรือพนักงานสอบสวนที่ถูกมองว่า นอกจากแสวงหาผลประโยชน์แล้ว ยังชอบอิงแอบอำนาจทางการเมือง

กระบวนการยุติธรรมช่วงกลางคือ พนักงานอัยการ สาธารณชนตรวจสอบการทำงานได้ค่อนข้างยาก

กระบวนการในชั้นศาลการพิจารณาล่าช้า มีคดีค้างในแต่ละชั้นศาลหลายหมื่นคดี คดีจำนวนมากใช้เวลานานนับสิบปียังไม่มีการตัดสิน

แน่นอนการที่นักการเมืองและผู้มีอิทธิพลอย่างนายรักเกียรติ สุขธนะ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (ถูกตามจับได้ในภายหลัง) นายสมชาย คุณปลื้ม หรือกำนันเป๊าะ อดีตนายกเทศมนตรีตำบลแสนสุข และล่าสุดนายวัฒนา อัศวเหม ประธานที่ปรึกษาพรรคเพื่อแผ่นดินและอดีตรัฐมนตรีหลบหนีไม่ยอมมาฟังคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ไม่ใช่ความรับผิดชอบของศาลเพียงองค์กรเดียว

แต่องค์กรในกระบวนการยุติธรรมไทยทุกแห่งต้องตื่นตัวร่วมมือกันเพื่อแก้ไขปัญหา

ถ้าเห็นว่า เป็นปัญหาที่ระบบการทำงานหรือการปฏิบัติ ก็ต้องวางหลักการปฏิบัติงานร่วมกัน

ถ้าเห็นว่า เป็นปัญหาในทางกฎหมาย เช่น ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิอาญา) มิได้ให้อำนาจศาลหรือองค์กรที่เกี่ยวข้องในการป้องกันการหลบหนีเพียงพอโดยเฉพาะการปล่อยตัวชั่วคราว ป.วิอาญามิได้ให้อำนาจในการกำหนดเงื่อนไขให้จำเลยต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของกระบวนการยุติธรรม ก็อาจต้องแก้ไขในส่วนนี้ เช่น จำเลยต้องติดเครื่องติดตามตัวระหว่างประกันตัว เช่น นายราเกซ สักเสนา หรือต้องมีเจ้าหน้าที่ไปด้วยทุกครั้งที่ออกนอกบ้าน

จริงอยู่ ตาม ป.วิอาญา มาตรา 108 วรรคท้ายให้ศาลกำหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับที่อยู่ของผู้ที่ถูกปล่อยตัวชั่วคราวหรือกำหนดเงื่อนไขอื่นใดให้ผู้ถูกปล่อยตัวชั่วคราวปฏิบัติเพื่อป้องกันการหลบหนีหรือเพื่อป้องกันอันตรายหรือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการปล่อยตัวชั่วคราวก็ได้

แต่ในมาตรา 112 วรรคท้ายกลับบัญญัติว่า สัญญาประกันจะกำหนดภาระหน้าที่หรือเงื่อนไขให้ผู้ถูกปล่อยตัวชั่วคราวหรือผู้ประกันตัวต้องปฏิบัติเกินความจำเป็นแก่กรณีมิได้

ตรงนี้ที่อาจเป็นปัญหาที่ทำให้ศาลไม่สามารถใช้กำหนดเงื่อนไขให้ติดเครื่องติดตามตัวของจำเลยได้ นอกจากนั้นยังต้องมีองค์กรรองรับในการดูแลการปฏิบัติให้เป็นจริงด้วย

หน้า 22