เมื่อวันที่ 1 ต.ค. สำนักส่งเสริมและพิทักษ์เยาวชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สรุปรายงานสถานการณ์เด็กและเยาวชน ประจำปี 2549-2550 โดยมีสาระสำคัญที่น่าสนใจถึงปัญหาเด็กและเยาวชน ดังนี้ 1. ด้านสุขภาพอนามัย พบว่ายังมีทารกแรกเกิดมีน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์กว่า 2,500 กรัม ขณะที่อัตราของเด็กอายุ 0-5 ปี ยังขาดสารอาหาร และปัจจุบันเด็กไทยยังมีพัฒนาการทางสมองล่าช้า เด็กวัยเรียนมีไอคิว เฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 88-91 ขณะที่เกณฑ์ปกติ 90-100 โดยเด็กปฐมวัย มีพัฒนาการล่าช้า ร้อยละ 15-28 และพบว่าทารกได้ดื่มนมมารดาน้อยมาก โดยมารดาที่มีระดับการศึกษาสูงจะให้นมมารดาแก่บุตรมากกว่ามารดาที่มีระดับการศึกษาต่ำ

รายงานระบุว่า เด็กและเยาวชนทุกวัยยังมีภาวะโภชนาการเกินหรือโรคอ้วนสูง โดยเฉพาะวัยเรียนอายุ 6-14 ปี ในเขตกรุงเทพฯ กินอาหารจานด่วนทุกวัน หรืออย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง ทำให้เป็นโรคอ้วนมากกว่าเด็กภาคอื่นๆ ขณะที่เด็กวัยเรียนในภูมิภาคอื่นๆ ก็เริ่มนิยมบริโภคอาหารจานด่วนเพิ่มขึ้นเช่นกัน ทำให้เกิดหลอดเลือดอุดตัน นำไปสู่โรคความดันโลหิตสูง ประกอบกับการบริโภคขนม เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง ทำให้เด็กเล็กมีภาวะฟันผุ โรคเบาหวาน และอ้วนเพิ่มมากขึ้น

รายงานระบุต่อไปว่า วัยรุ่นไทยมีการตั้งครรภ์สูงขึ้น โดยมีแนวโน้มตั้งครรภ์ก่อนวัยอันสมควรคืออายุต่ำกว่า 20 ปีเพิ่มมากขึ้น ส่งผลต่อสุขภาพเด็กที่เกิด และพบมีภาวะโรคโลหิตจางของเด็กจากการขาดธาตุเหล็กตามมา เด็กวัยรุ่นยังมีพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ และติดเชื้อเอดส์ทางเพศสัมพันธ์สูงขึ้นจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้เตรียมความพร้อม แนวโน้มของการเจ็บป่วยและตายด้วยโรคเอดส์ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา อัตราป่วยเอดส์ในกลุ่มหญิงวัยรุ่น มีอัตราสูงกว่าวัยรุ่นชายหรือเท่ากับวัยรุ่นชาย โดยกลุ่มวัยรุ่นอายุ 15-24 ปี มีแนวโน้มของปัจจัยเสี่ยงจากการมีเพศสัมพันธ์สูงมาก

2. ด้านสุขภาพจิต พบความเครียด โรคซึมเศร้าในเด็กวัยรุ่น โดยเด็กอายุ 6-18 ปี มีปัญหาสุขภาพจิตและพฤติกรรมที่ถือว่าผิดปกติ ต้องพบจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต ได้แก่ อาการวิตกกังวล ซึมเศร้า คิดฆ่าตัวตาย พฤติกรรมเด็กกว่าวัย เกเร ผิดกฎระเบียบ อยู่ไม่สุข หุนหันพลันแล่น มีปัญหาสังคม พฤติกรรมก้าวร้าว และมีปัญหาทางเพศ โดยวัยรุ่นหญิงจะมีปัญหามากที่สุด และพบมากที่สุดในภาคใต้ รองลงมาคือกรุงเทพฯ นอกจากนี้ ยังพบว่า ความสัมพันธ์แบบควบคุม แต่ไม่แสดงความรักเอาใจใส่ หรือความ พร่องรัก มีมากกว่าความสัมพันธ์แบบอื่นในแทบทุกภาค โดยภาคอีสานความสัมพันธ์ในครอบครัวดี แม้ว่าจะมีความยากจนกว่าภาคอื่นก็ตาม ส่วนการฆ่าตัวตายพบว่า ผู้พยายามฆ่าตัวตายเป็นเพศหญิงมากกว่าเพศชาย โดยมีทั้งกลุ่มอายุต่ำกว่า 17 ปี และกลุ่มอายุระหว่าง 18-25 ปี

3. ด้านการศึกษา พบว่าสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในชนบทส่วนมากยังไม่ได้มาตรฐาน สถานศึกษาขนาดเล็กของรัฐในชนบท มักถูกทอดทิ้งและไม่ได้รับโอกาสทางการศึกษาทุกด้าน ส่วนระดับอุดมศึกษายังต้องปรับคุณภาพ โดยพบว่า อัตราการเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาต่ำ และมีอัตราส่วนครูต่อนักเรียนไม่เหมาะสม

ส่วนการออกจากโรงเรียนกลางคัน พบในระดับ ม.ต้นมากที่สุด รองลงมาคือ ระดับม.ปลาย โดยเหตุผลหลักที่เด็กไม่ได้รับการศึกษาในระบบโรงเรียนมาจากความยากจน นอกจากนั้นพบการตกซ้ำชั้นสูงในระดับมัธยมศึกษา โดยระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษามีพฤติกรรมโดดเรียนอย่างน้อย 1 ครั้งต่อสัปดาห์ขึ้นไป กลุ่มเด็กวัยเรียนในสถานศึกษาระดับพื้นฐานถึงร้อยละ 65 ไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นสถานศึกษาของรัฐขนาดเล็กในชนบท

4. ด้านครอบครัว พบเด็กและเยาวชนต้องเผชิญความรุนแรง และถูกกระทำทางเพศในครอบครัวมากขึ้น จากสมาชิกในครอบครัว บิดา สามี เพื่อนผู้ใกล้ชิด คนรู้จัก ทั้งถูกทำร้าย ถูกข่มขืน รุมโทรม ถูกอนาจาร ถูกกักขังหน่วงเหนี่ยว ถูกทอดทิ้ง เลี้ยงดูอย่างไม่เหมาะสม มีผู้หญิงตั้งท้องไม่พร้อมและทำแท้งมากกว่าการตั้งครรภ์เมื่อพร้อมถึง 16 เท่า ขณะนี้มีเด็กหญิงที่ยังไม่สำเร็จการศึกษาชั้นม.6 เข้าทำแท้งประมาณร้อยละ 30 ของเด็กวัยรุ่นหญิงในกรุงเทพฯ นอกจากนั้นครอบครัวขาดทักษะในการปรองดองกันและอัตราการหย่าร้างสูง จากปัญหาขาดความดูแล เอาใจใส่ซึ่งกันและกัน เป็นปัญหาใหญ่ที่สุดของครอบครัวไทย ปัญหาความรุนแรงและการทะเลาะวิวาทในครอบครัว ทำให้ค่าดัชนีสัมพันธ ภาพที่อบอุ่นในครอบครัวลดลง ในช่วงเกิดวิกฤตทางเศรษฐกิจ

5. ด้านค่านิยม วัฒนธรรม จริยธรรมและศาสนา พบพฤติกรรมการบริโภคนิยมสูง จากการสำรวจความคิดเห็นของวัยรุ่น อายุ 15 ปีขึ้นไป พบว่าวัยรุ่นสมัยนี้มีค่านิยมใช้โทรศัพท์มือถือ คลั่งไคล้ดารา นักร้อง รองลงมา ชอบเล่นอินเตอร์เน็ต หรือติดเกม ชอบอิสระ ชอบเที่ยวเตร่ ชอบตามใจตนเอง ชอบนอนดึกตื่นสาย ชอบเลียนแบบ แต่ยังมีวัยรุ่นส่วนหนึ่งมีความเชื่อมั่นในตนเอง ชอบสร้างสรรค์ ชอบช่วยเหลือผู้อื่น และทำประโยชน์ให้กับสังคม

รายงานยังระบุด้วยว่า ค่านิยมเรื่องเพศของวัยรุ่นมีพฤติกรรมทางเพศเสี่ยง โดยวัยรุ่นนิยมมีคู่นอนประจำตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป และที่น่าเป็นห่วงคือ ในกลุ่มที่มีเพศสัมพันธ์แล้ว ใช้เวลาสานสัมพันธ์ไม่เกิน 1 วันก็จะตกลงปลงใจมีเพศสัมพันธ์ด้วย ซึ่งในจำนวนนี้เคยมีกิจกรรมทางเพศพร้อมกันมากกว่า 2 คนขึ้นไปโดยไม่ใช้ถุงยางอนามัย หรือใช้เพียงบางครั้ง โดยนักเรียนชายมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก อายุเฉลี่ย 15 ปี ส่วนอายุต่ำสุด 9 ปี สูงสุด 19 ปี และนักเรียนหญิงมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก อายุเฉลี่ย 16 ปี อายุต่ำสุด 10 ปี สูงสุด 19 ปี